Alkohol w Norwegii jest drogi i nie tak łatwo go kupić. Wszystko przez Vinmonopolet, czyli państwowy monopol na obrót alkoholem. Warto wiedzieć, że wygląda to zupełnie inaczej niż w polskich miastach, gdzie złotą zasadą jest, by po napoje wyskokowe nie było trzeba iść z domu dłużej niż 3 minuty.
Zakup alkoholu w Norwegii to nie jest zwykły wypad do sklepu pod domem. To raczej mała wyprawa do specjalnego sklepu: Vinmonopolet. Chodzi się tam z zegarkiem w ręku by nie przegapić krótkich godzin otwarcia, a także z mocno wypchanym portfelem, który jednak… w trakcie takiej misji łatwo traci na wadze.
Brzmi jak fikcja? Jeśli chcecie przekonać się, co z tego, co słyszeliście o sprzedaży alkoholu w Norwegii jest prawdą – koniecznie przeczytajcie nasz artykuł!
Jak działają ograniczenia sprzedaży alkoholu w Norwegii?
Podobnie jak w Polsce, w Norwegii jest zakaz sprzedawania alkoholu osobom, które nie ukończyły 18 lat. Przy czym istnieją dwie granice wieku (en aldersgrense) – jeśli ktoś ukończył 18 lat, może kupić w sklepie słabsze napoje, czyli takie do 22% – na przykład piwo (øl), piwo o zmniejszonej zawartości alkoholu (lettøl) czy wino (vin). Natomiast wszystko o wyższej zawartości etanolu, np. wzmacniane wino (sterkvin, hetvin) czy brennevin (czyli mocne napoje alkoholowe typu brandy, whisky, wódka), można kupić po ukończeniu 20 roku życia.
Dodatkowe ograniczenia (en begresning) dotyczą pór sprzedaży. Ze strony norweskiego Ministerstwa Zdrowia (Helsedirektoratet) dowiemy się, że maksymalne godziny, w których można sprzedawać napoje do 4,7% to 8:00 – 20.00 od poniedziałku do piątku i do godz. 18 w soboty albo przed świętami. Jednak gmina (en kommune) może zadecydować, że godziny te będą krótsze. Tego typu produkty, np. piwo, można kupić w zwykłym sklepie, ale wszystkie mocniejsze alkohole możemy kupić tylko w specjalnym sklepie – Vinmonopolet. Jego godziny otwarcia to zwykle 10-18 w tygodniu i 10-16 w soboty.
Historia Vinmonopolet
Historia Vinmonopolet sięga XIX w., kiedy to w Norwegii spożycie alkoholu znacząco wzrosło. Szacuje się, że w latach 1830-1840 przeciętny Norweg wypijał rocznie ok. 13 litrów czystego alkoholu (w 2022 było to 6,64 litra na mieszkańca powyżej 15 roku życia). W odpowiedzi na to narodziły się ruchy abstynenckie (avholdsbevegelsen), których zwolennicy próbowali ograniczyć spożycie alkoholu w społeczeństwie. Ostatecznie Vinmonopolet oficjalnie powstał w 1922 r., po okresie prohibicji po I wojnie światowej, ale pierwsze podobne inicjatywy pojawiły się na długo przed tym.
W 1975 r. wprowadzono zakaz reklamowania alkoholu, który trwa do dziś. Co ciekawe, w Norwegii sklepy nie mogą też robić promocji ilościowych (typu “kup 1, drugie dostaniesz gratis”) czy innych specjalnych ofert.
Typowe norweskie alkohole
Jednym z typowo skandynawskich alkoholi jest akevitt, nazywany “nordyckim alkoholem narodowym” (“det nordiske nasjonalbrennevinet”). W Norwegii jest produkowany z ziemniaków i ma specyficzny smak, który powstaje przez dodanie kopru (fennikel), anyżu (anis), skórki cytryny (sitronskall) czy innych ziół (andre urter). Specjalną odmianą jest linjeakevitt, który swoją nazwę zawdzięcza temu, że należy go przewieźć dwa razy przez “linię”, czyli równik.
W okresie okołoświątecznym sklepy zalewane są też juleøl, czyli świątecznym piwem, jest najczęściej ciemne i mocne, a jego warzenie to tradycja licząca ponad 1500 lat.
Alkohol w kulturze
Mimo wszystkich wspomnianych wyżej ograniczeń, alkohol nadal jest obecny i w różnych tradycjach czy kulturze. Już w samym popularnym serialu “SKAM” możemy zobaczyć jak bardzo obecny jest tam alkohol.
Więcej na ten temat przeczytasz w naszym wpisie “Kultura picia w Norwegii”.
Tradycją, która też może zaskakiwać jest champagnefrokost, czyli szampan pity do śniadania. Ten zwyczaj kojarzy się w Norwegii szczególnie z obchodami 17. maja, kiedy to właśnie wiele osób tak rozpoczyna świętowanie tego dnia.
Słowniczek
en alkohol – alkohol
en øl – piwo
et sterkøl – mocne piwo
en sider – cydr
en akevitt – akewita (aquavit)
en krydderdram – nalewka ziołowa
en mjød – miód pitny
en bærvin – wino owocowe
en hjemmebrent – bimber domowy
et bryggeri – browar
et alkoholsalg – sprzedaż alkoholu
et legitimasjon – dowód tożsamości
en aldersgrense – limit wieku
et alkoholmisbruk – nadużywanie alkoholu
en alkoholpolitikk – polityka alkoholowa
en begrensning – ograniczenie
ei flaske – butelka
en vin – wino
en hvitvin – wino białe
en rødvin – wino czerwone
en musserende vin – wino musujące
en champagne – szampan
en drink – drink
en cocktail – koktajl
en brennevin – wysokoprocentowy alkohol
en likør – likier
en skjenkestopp – godzina zakończenia sprzedaży alkoholu
en skjenkebevilling – koncesja na sprzedaż alkoholu
en bartender – barman
en pub – pub
en bar – bar
en ølflaske – butelka piwa
en ølboks – puszka piwa
et vinområde – region winiarski
en promille – promil
en bakrus – kac