Amandaprisen to corocznie przyznawana norweska nagroda na Den norske filmfestivalen albo inaczej Filmfestivalen i Haugesund, czyli festiwalu filmowym w Haugesund. Jest to prestiżowa nagroda – patronem wydarzenia jest książę Haakon, a przewodzi mu Liv Ullmann, znana norweska aktorka. Festiwal trwa w tym roku od 16.08 do 22.08, a program można zobaczyć tu, natomiast nagroda została przyznana już pierwszego dnia.
Norweskie nagrody filmowe swoją nazwę zawdzięczają popularnej pieśni marynarskiej „Amanda fra Haugesund”, śpiewanej przez kolejne pokolenia mieszkańców tego nadmorskiego miasta. Gdy ustanawiano te nagrody, ogłoszono konkurs na stworzenie rzeźby przedstawiającej Amandę. Zwyciężył projekt Kristiana Kvaklanda, a miniaturowa wersja tej rzeźby wręczana jest zwycięzcom Amandaprisen. W ten sposób filmowe wyróżnienie łączy w sobie dwa światy: sztukę kina oraz lokalną tradycję, zakorzenioną w muzyce i historii Haugesund.
Nagradzane kategorie w Haugesund
Amandaprisen przyznawana jest w wielu kategoriach, bo aż w 21, między innymi: najlepszy norweski film (nor. Beste norske film), najlepsza reżyseria (Beste regi), najlepszy scenariusz (Beste filmmanus), najelpsze kostiumy (Beste kostymedesign). Istnieją także 2 kategorie nagradzające aktorów – za najlepszą główną rolę (Beste skuespiller i en hovedrolle) oraz rolę drugoplanową (Beste skuespiller i en birolle). Co ciekawe, od 2023r. nie ma podziału na nagrodę ze względu na płeć, aktorzy i aktorki nagradzani są w tej samej, wspólnej kategorii.
Interesującą kategorią jest także Folkets Amanda, czyli nagroda publiczności. Na wybrany film można było w tym roku głosować poprzez portal filmweb.no, a widzowie zdecydowali, że na wyróżnienie zasłużył Nr. 24 w reżyseriii Johna Andreasa Andersena. Dobrą wiadomością dla polskiej publiczności jest to, że film można obejrzeć na Netflixie!
Ukochany zwycięzca
Natomiast nagrodę za najlepszy film norweski otrzymał Elskling (ang. Lovable) w reżyserii Lilji Ingolfsdottir, producentem jest Thomas Robsahm. Polski tytuł to Być kochaną. Elskling to poruszający dramat, który opowiada historię Marii, łączącej macierzyństwo, obowiązki domowe i pracę artystki. Pewnego dnia mąż głównej bohaterki informuje ją, że chce zakończyć ich związek, co sprawia, że Maria musi zdecydować, co dalej zrobić ze swoim życiem i znaleźć w sobie siłę, by się nie załamać.
Najlepsze filmy z poprzednich lat
Jeśli szukacie interesujących norweskich filmów, to zerknięcie na listę zwycięzców Amandaprisen zdecydowanie da Wam wiele ciekawych tytułów do obejrzenia! Poniżej znajdziecie opisy kilku wybranych pozycji, które wygrały kategorię Beste norske film.
Ut og stjæle hester (2019 r., reżyseria i scenariusz Hans Petter Moland)
Dramat na podstawie książki Pera Pettersona o tym samym tytule, wydanej w 2003 r. (polskie wydanie ukazało się w przekładzie Iwony Zimnickiej w 2008 r. pod nazwą Kradnąc konie). Film opowiada o Trondzie, 67-letnim wdowcu (w tej roli Stellan Skarsgård), który przeprowadza się ze Szwecji do Norwegii i po 50 latach trafia na osobę, przez którą ożywają wspomnienia związane z latem 1948 r., które spędził razem z ojcem w chatce przy granicy ze Szwecją.
Ellos eatnu – La elva leve (2023 r., reż. Ole Giæver)
La elva leve (ang. Let the river flow) opowiada częściowo historię Alta-saken, czyli konfliktu rozgrywającego się w północnej Norwegii między ludnością rdzenną, Saamami, a władzami norweskimi, które chciały wybudować tamę na rzece Alta i tym samym zalać jedną z saamskich miejscowości. Historię tę oglądamy oczami głównej bohaterki, Ester, która przeprowadziła się do Alty, by pracować tam jako nauczycielka. Bohaterka jest saamskiego pochodzenia, lecz ukrywa swoją tożsamość ze względu na dyskryminację, jak wielu Saamów w tamtym okresie. Jednakże walka przeciwko budowie tamy daje jej siłę, by uwolnić się od uprzedzeń i wstydu i rozpocząć proces walki o własną tożsamość.
Jeśli macie ochotę dowiedzieć się więcej o historii Saamów, koniecznie przeczytajcie nasz wpis na blogu 6. lutego – Narodowe Święto Saamów, a jeśli ciekawi Was kwestia Alta-saken, posłuchajcie dawnej prezentacji właśnie o tym konflikcie.
Bølgen (2015 r., reż. Roar Uthaug)
Fala to film katastroficzny (en katastrofefilm), opowiadający o grupie geologów, która odkrywa osunięcie się ziemi w okolicach Geirangerfjorden. Niestety odkrycie następuje zbyt późno, by ludność mogła być bezpiecznie ewakuowana, a w stronę miejscowości zbliża się 85-metrowa fala tsunami. Jeden z geologów, Kristian, ma tylko 10 minut, by ochronić mieszkańców oraz swoją rodzinę.
Znani norwescy reżyserzy
Często nagradzanymi lub nominowanymi norweskimi reżyserami są między innymi:
Joachim Trier – znany z filmów, które zdobyły uznanie krytyków, takich jak Verdens verste menneske (pol. Najgorszy człowiek na świecie) (2021 r.) czy Oslo, 31 sierpnia (2011 r.). Jego filmy wyróżniają się wrażliwością psychologiczną, wnikliwą obserwacją ludzkich emocji, a także złożonymi, wielowymiarowymi postaciami.
Petter Næss – najbardziej znany jest z filmu Elling (2001 r.), który zdobył nominację do Oscara w kategorii najlepszy film nieanglojęzyczny. Specjalizuje się w komediodramatach, które łączą humor z poważniejszymi (często wzruszającymi) wątkami.
Joachim Rønning i Espen Sandberg – duet reżyserski, który zasłynął filmem Wyprawa Kon-Tiki (2012), a także reżyserią Piratów z Karaibów: Zemsty Salazara (2017 r.). Ich filmy charakteryzują się dynamiczną narracją i wizualnym rozmachem. Często czerpią inspiracje ze stylistyki kina przygodowego.
Wszyscy wspomniani powyżej reżyserzy zdobyli nominację do Oscara za przytoczone filmy. Więcej o nich możecie poczytać w naszym artykule Norweskie filmy, które zdobyły nominację do Oscara.
Słowniczek
en filmpris – nagroda filmowa
en skuespiller – aktor
en skuespillerinne – aktorka
en regissør – reżyser
et manuskript – scenariusz
et filmsett – plan zdjęciowy
en kinematografi – kinematografia
Oscar-utdelingen – Oscary
en nominasjon – nominacja
en filmvisning – seans filmowy
en billett – bilet
en kinosal – sala kinowa
en undertekst – napisy
et lydspor – ścieżka dźwiękowa
en trailer – zwiastun
en filmkritiker – krytyk filmowy
en premiere – premiera
filmsjangere – gatunki filmowe
en animasjonsfilm – film animowany
en dokumentarfilm – dokument
en dramafilm – dramat
en eventyrfilm – film przygodowy
en komediefilm – film komediowy
en kunstfilm – film artystyczny
en musikal – musical
en skrekkfilm/en grøsser – horror
en spenningsfilm – film akcji
en spillefilm – film fabularny
en romantisk film/en kjærlighetsfilm – film romantyczny
en thriller – thriller
